Door de coronacrisis neemt de druk op de werkvloer toe. Wat mag van werkgevers en werknemers in de haven verwacht worden in dit verband?

1. Kunnen havenondernemers gebruik maken van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)?

Ook ondernemers in de haven kunnen met de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) tot maximaal 90% van hun loonkosten vergoed krijgen als ze verwachten ten minste 20% omzet te verliezen over 3 maanden door de coronacrisis. Een uitgebreide toelichting over deze regeling, wat de voorwaarden zijn en hoe u een aanvraag kunt indienen vindt u hier.

2. Mag je als werkgever controleren of je werknemer koorts heeft voordat hij het bedrijfsterrein of locatie betreedt?

Nee, dat is in principe niet toegestaan. De werkgever zou dan met een thermometer alle werknemers controleren op koorts en de werknemer met verhoging naar huis kunnen sturen. Dit als voorzorgsmaatregel om te voorkomen dat deze werknemer besmet is met het Covid-19 virus en dit kan overdragen. Het is sowieso de vraag of deze controle voldoende effect zal hebben, omdat het niet vast staat of werknemers met koorts ook daadwerkelijk met het virus besmet zijn en of werknemers zonder koorts ook echt virusvrij zijn. Het creëert dus geen definitieve zekerheid.

Los hiervan is het verwerken van gegevens over de werknemer die zijn gezondheid betreffen niet toegestaan uit hoofde van de AVG. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft zich op 24 april 2020 ook nogmaals duidelijk uitgesproken dat het meten van de temperatuur niet is toegestaan en dat ook handhavend zal worden opgetreden. Deze boodschap is duidelijk en zal in beginsel ook moeten worden gerespecteerd. Het is echter wel de vraag of er ook altijd daadwerkelijk gezondheidsgegevens in de zin van de AVG worden verwerkt. Indien de thermometer slechts de temperatuur meet en deze niet opslaat en ook geen koppeling maakt tussen de gemeten temperatuur en de bewuste werknemer, zal er in strikte zin geen sprake zijn van 'geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens' nu de gegevens niet herleidbaar zijn naar een specifiek individu. Is dat anders dan is de AVG wel van toepassing.

Evenmin is de AVG van toepassing als de persoonsgegevens niet worden verwerkt/opgeslagen in een bestand. Er wordt betoogd dat er geen sprake is van verwerking van persoonsgegevens als de uitkomst van de temperatuur meting niet wordt vastgelegd of geregistreerd. Zodra dat echter wel gebeurt, hetgeen niet onlogisch is als een werknemer wordt weggestuurd in verband met een mogelijke besmetting, zal de AVG van toepassing zijn en is verwerking van de gegevens over de temperatuur van de werknemer niet rechtmatig.

Het meten van de temperatuur aan de poort is dus in principe niet toegestaan.

3. Een werknemer heeft aangegeven zijn geplande vakantie te willen intrekken in verband met de gevolgen van het coronavirus. Is de werkgever gehouden daarmee in te stemmen?

In het geval een vakantie conform de wens van de werknemer is vastgesteld, is de werknemer in beginsel verplicht is om deze vakantie op te nemen. Is er sprake van onvoorziene omstandigheden dan zal de werknemer in overleg met de werkgever moeten treden en zal de werkgever op grond van goed werkgeverschap zich open moeten stellen voor een wijziging van de vakantie. Uit rechtspraak blijkt dat rechters de werknemer in de regel beschermen wat betreft de vaststelling van vakantie.

4. Kan een werkgever een werknemer gezien de ontwikkelingen rondom het coronavirus verplichten ‘tijd-voor-tijd’ in te zetten?

'Tijd-voor-tijd' houdt kortweg in dat de werknemer voor verricht overwerk extra vakantie-uren ontvangt. In beginsel rust op de werkgever een loondoorbetalingsplicht. Dit risico kan de werkgever in beginsel niet op de werknemer afwentelen. Tijd-voor-tijd regelingen in bijvoorbeeld een cao kunnen specifieke bepalingen bevatten, zoals de bepaling dat het recht op extra verlof in bepaalde gevallen komt te vervallen.

5. Mag een werkgever de vakantie van een werknemer intrekken op basis van bijzondere omstandigheden en is de werkgever dan een schadevergoeding verschuldigd?

Een werkgever is bevoegd om na overleg met een werknemer een reeds vastgestelde vakantie te wijzigen, als sprake is van gewichtige redenen. Het coronavirus is een gewichtige reden. De schade die de werknemer lijdt ten gevolge van het wijzigen van de vastgestelde vakantie dient vergoed te worden door de werkgever. Vaak gaat het dan om een reeds geboekte vakantie. Als de schade door een verzekering wordt gedekt, is de werkgever niet gehouden om de werknemer te compenseren. Een werkgever hoeft de schade ook niet te vergoeden, als de reis niet door gaat door een reisverbod of omdat vliegtuigen aan de grond blijven.

6. Mag een werkgever later in het jaar vakantieverzoeken weigeren, indien vele werknemers tegelijk vakantie wensen op te nemen?

De werkgever dient de vakantie van de werknemer vast te stellen conform de wensen van de werknemer, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten. Hiervan is sprake wanneer het inwilligen van een verzoek om vakantie tot ernstige verstoring van de bedrijfsvoering leidt. De gevolgen van de verstoring van de bedrijfsvoering zullen steeds moeten worden afgewogen tegen de gevolgen die het niet inwilligen van het verzoek om vakantie voor de werknemer heeft. Voorbeelden hiervan zijn als te veel werknemers tegelijk in een piek vakantie willen opnemen of als een onderneming moet sluiten, omdat niet in vervanging van personeel kan worden voorzien.