Organisaties veranderen voortdurend. Soms uit noodzaak, soms vanuit strategische keuzes. Maar zodra een wijziging raakt aan arbeidsvoorwaarden en beloningssystemen, rijst al snel de vraag: is dit besluit instemmingsplichtig op grond van de Wet op de ondernemingsraden (WOR)? Veel HR-afdelingen krijgen er vroeg of laat mee te maken.

Het antwoord op die vraag is cruciaal. Een besluit dat zonder vereiste instemming wordt genomen, kan immers nietig zijn, waarna de ondernemingsraad (hierna: OR) kan beslissen om zich te wenden tot de kantonrechter.

Het is daarom van groot belang dat ondernemingen én ondernemingsraden scherp hebben wanneer het instemmingsrecht van toepassing is. Een recente uitspraak van de kantonrechter te Rotterdam biedt waardevolle handvatten, met name voor situaties waarin werkgevers besluiten tot het aanpassen van salarisverhogingen of bonusregelingen.

Het instemmingsrecht van de OR: een korte uitleg

Artikel 27 WOR bepaalt dat de OR instemmingsrecht heeft bij besluiten die betrekking hebben op regelingen op het gebied van onder meer arbeidsomstandigheden, werktijden en – relevant in deze zaak – belonings- of beoordelingssystemen.
Het gaat daarbij om besluiten van algemene strekking, die daadwerkelijk tot doel hebben een systeem te vestigen, wijzigen of afschaffen. De jurisprudentie maakt daarbij een belangrijk onderscheid:

• Een wijziging in de wijze van berekening van een beloning is niet automatisch instemmingsplichtig.
• Een wijziging in de onderlinge rangorde van beloningen binnen een groep werknemers kan wél instemmingsplichtig zijn.

Met andere woorden: niet elke aanpassing van een bonusregeling of van een jaarlijkse salarisverhoging valt onder het instemmingsrecht. De vraag voor HR en directie is steeds: verandert het beloningssysteem zelf, of alleen de uitkomst ervan?

Een recente uitspraak over Rockwell Automation van de kantonrechter te Rotterdam illustreert dit onderscheid scherp.

De zaak Rockwell Automation: geen instemmingsrecht bij niet doorvoeren salarisverhoging en aanpassen bonusregeling

Rockwell Automation B.V. past binnen haar organisatie een jaarlijkse prestatieafhankelijke salarisverhoging toe (Merit Pay Policy) en kent twee variabele beloningsregelingen: het Sales Incentive Plan (SIP) en het Annual Employee Incentive Plan (AEIP).

De moedermaatschappij besloot voor 2024:

• geen prestatieafhankelijke salarisverhoging toe te kennen, en
• de targetsetting van zowel het SIP als het AEIP aan te passen.

De OR stelde dat deze besluiten instemmingsplichtig waren op grond van artikel 27 lid 1 sub c WOR en daarom nietig. De OR verzocht de kantonrechter om dit te bevestigen.

Oordeel van de kantonrechter

1. Geen wijziging van het beloningssysteem: de kantonrechter benadrukt dat alleen besluiten die de onderlinge rangorde van beloningen wijzigen of die een beloningssysteem als zodanig aanpassen, instemmingsplichtig zijn.
Daarvan was hier geen sprake.

2. Opschorten van de jaarlijkse salarisverhoging: het besluit om in 2024 geen budget beschikbaar te stellen voor salarisverhogingen:

• is een bedrijfseconomische maatregel;
• betreft een primaire arbeidsvoorwaarde, en
• wijzigt het beloningssysteem niet.

De Merit Pay Policy blijft bestaan; er wordt slechts in één jaar geen uitvoering aan gegeven. Instemming van de OR was daarom niet vereist.

3. Wijzigingen in het Sales Incentive Plan (SIP): de aanpassing van de targets binnen het SIP leidde weliswaar tot een andere berekening van de bonus, maar:

• de doelgroep van de regeling bleef gelijk;
• de onderlinge rangorde van beloningen veranderde niet, en
• de regeling als systeem bleef intact.

Daarmee was geen sprake van een instemmingsplichtig besluit.

4. Wijzigingen in het Annual Employee Incentive Plan (AEIP): hetzelfde gold voor de aanpassingen binnen het AEIP. Hoewel de hoogte van de bonus kon veranderen, bleef de systematiek van de regeling overeind en wijzigde de rangorde binnen de groep werknemers niet.

Conclusie: geen instemmingsrecht OR (artikel 27 WOR) niet toekennen salarisverhoging of aanpassing targets bonus

Alle verzoeken van de OR werden afgewezen. De besluiten van Rockwell waren niet instemmingsplichtig op grond van artikel 27 WOR. Wat betekent deze uitspraak voor werkgevers en ondernemingsraden?

Deze uitspraak bevestigt opnieuw dat het instemmingsrecht van de OR niet zo ver reikt dat elke wijziging in beloningsuitkomsten instemming vereist. De kernvraag blijft steeds: wordt het beloningssysteem zelf gewijzigd, of alleen de toepassing ervan?

Voor werkgevers biedt dit ruimte om – zeker in economisch uitdagende tijden – bepaalde maatregelen te treffen zonder instemming van de OR. Voor ondernemingsraden is het belangrijk scherp te blijven op situaties waarin wél sprake is van een systeemwijziging.

Gaat uw HR-afdeling wijzigingen doorvoeren binnen uw organisatie op het gebied van beloningen? Laat u goed adviseren door een arbeidsrecht advocaat.

Neemt u gerust contact op met Lisa Kloot, advocaat arbeidsrecht bij Ten Holter Noordam Advocaten te Rotterdam. Zij is gespecialiseerd in medezeggenschapskwesties.